Jamy ustnej
Grzybice jamy ustnej zalicza się do powierzchniowych grzybic zewnętrznych, które wywołane są miedzy innymi przez grzyby Candida.
OSTRE GRZYBICE JAMY USTNEJ
Pasożytem najczęściej wywołującym infekcje grzybicze jamy ustnej jest Candida albicana.
Obrazem infekcji grzybiczych są zmiany zapalne jamy ustnej i gardła. Chorują na nie najczęściej dzieci, osoby w podeszłym wieku noszące protezy zębowe oraz palacze tytoniu. Choroby te często pojawiają się w nabytych zespołach niedoboru odporności, zwykle u osób podanych leczeniu immunosupresyjnemu po przeszczepach narządów wewnętrznych, w okresie leczenia chorób nowotworowych oraz chorych na AIDS.
Wśród grzybic jamy ustnej i gardła o przebiegu ostrym najbardziej charakterystyczne są:
KANDYDOZA RZEKOMO BŁONIASTA OSTRA
Najczęściej na tę postać grzybicy drożdżakowej chorują noworodki, małe dzieci, a także osoby dorosłe z osłabionym systemem odpornościowym. Na zmienionej zapalnie błonie śluzowej jamy ustnej policzków, dziąseł, gardła i występują kredowo- białe, jakby nałożone na wierzch naloty o konsystencji kwaśnego mleka, które łatwo można usunąć, a po ich oderwaniu odsłania się żywoczerwone podłoże. Najczęściej zmianami tymi objęte jest podniebienie i język. Jako objawy towarzyszące często pojawiają się zapalenia warg i suchość języka. Mogą również wystąpić zaburzenia połykania.
KANDYDOZA ZANIKOWA OSTRA
Na tę chorobę chorują najczęściej osoby z nieuregulowaną cukrzycą i biorące antybiotyki. Kandydoza ta charakteryzuje się silnym zaczerwienieniem błony śluzowej jamy ustnej i gardła z widocznymi pojedynczymi lub zlewającymi się ogniskami grzybiczymi, białymi lub biało-kremowymi. Równocześnie dochodzi do obrzęku języka, wygładzenia jego powierzchni i zaniku brodawek smakowych. Mogą pojawić się objawy zapalenia kącików ust z naciekaniem policzków i warg. Chorzy odczuwają znaczne dolegliwości - silne pieczenie języka, dużą wrażliwość na pokarmy kwaśne i ostre.
PRZEWLEKŁE GRZYBICE JAMY USTNEJ
Grzybicze zapalenia jamy ustnej są chorobami częściej spotykanymi, niż sądzi się powszechnie. Objawem różnicującym czynnik infekcyjny może być brak reakcji łub pogorszenie po zastosowaniu antybiotyku przeciwbakteryjnego. Można więc przypuszczać, że albo antybiotyk został źle dobrany, albo czynnikiem chorobotwórczym są grzyby. Rozstrzygającym może być równoczesne wykonanie bakteriologicznego i mitologicznego posiewu z jamy ustnej i gardła.
Przewlekłe grzybice jamy ustnej i gardła mogą mieć rozmaity przebieg, na przykład:
KANDYDOZA RZEKOMOBŁONIASTA PRZEWLEKŁA
Na tę chorobę zapadają najczęściej ludzie z nabytym zespołem braku odporności (AIDS), poddani leczeniu immunosupresyjnemu oraz chorujący na grzybice wewnętrzne z opornością na leczenie antybiotykami i innymi lekami farmaceutycznymi.
Objawy fizyczne schorzenia występujące w jamie ustnej są podobne do tych, jakie pojawiają się w postaci ostrej, ale znacznie trudniej poddają się leczeniu. Różnicuje się więc postać ostrą od przewlekłej czasokresem trwania schorzenia i podatnością na zastosowane leczenie. Zmiany chorobowe obejmują język i podniebienie. W stosunku do postaci ostrej dominują zaburzenia połykania, które w znacznym stopniu mogą utrudnić odżywianie.
KANDYDOZA ZANIKOWA PRZEWLEKŁA
Choroba dotyczy najczęściej pacjentów noszących protezy zębowe i występuje głównie na podniebieniu pod płytą protezy. Nierzadko umiejscawia się na języku, który ulega całkowitemu wygładzeniu. Wykwity mają charakter rozległych plam lub rozlanych rumieni, które powodują dolegliwości w formie pieczenia lub bolesności.
KANDYDOZA RUMIENIOWA PRZEWLEKŁA
Cechą charakterystyczną tej choroby jest przewlekle utrzymujący się stan zapalny błony śluzowej jamy ustnej, języka i gardła, z widocznymi na jej powierzchni białymi, rozsianymi nalotami. Najczęściej występuje u ludzi noszących protezy zębowe.
KANDYDOZA ROZROSTOWA PRZEWLEKŁA
Choroba ta dotyczy częściej mężczyzn niż kobiet. Cechuje ją obecność na języku i błonie śluzowej jamy ustnej białych, spoistych, jednolitych tarczek, które są twarde, szorstkie i trudno oddzielają się od podłoża. Są nieregularne ale wyraźnie odgraniczone, otoczone rumienieni. Ten rodzaj kandydozy objawia się bolesnością języka, podniebienia i warg.
KANDYDOZA GRUDKOWA PRZEWLEKŁA
Błona śluzowa jamy ustnej charakteryzuje się wyglądem przypominającym drogę wybrukowaną polnymi kamieniami. W obrazie choroby dominuje pieczenie języka i nadwrażliwość na pokarmy o kwaśnym i ostrym smaku.
ZAPALENIE KĄCIKÓW UST (ZAJADY)
Objawy choroby mają charakter ognisk zapalno-nadżerkowych, niezbyt ostro odgraniczonych od skóry zdrowej. Charakterystyczne jest przykre i bolesne pękanie kącików ust oraz białe niewielkie powierzchowne naloty na czerwieni wargowej w okolicy tych pęknięć. Proces zapalny może rozszerzać się na skórę otaczającą kąciki ust, jednakże nie zajmuje błony śluzowej policzków. Do wystąpienia zajadów usposabiają takie czynniki, jak: cukrzyca, niedobór witamin grupy B, podrażnienie, na przykład przez nieprawidłowo dobrane protezy. Zajady często pojawiają się także u dzieci, które ślinią się i oblizują wargi.
ROMBOIDALNE ŚRODKOWE ZAPALENIE JĘZYKA
Choroba ta charakteryzuje się zmianami grzybiczymi na powierzchni języka w kształcie rombu, koloru biało-szarego.
JĘZYK GEOGRAFICZNY
Język geograficzny jest pojęciem medycznym określającym wygląd powierzchni języka, na którym występują gładkie obszary o złuszczonych wierzchnich warstwach, co powoduje powstawanie „wysp” o innym zabarwieniu, niż reszta języka. Przyczyna wystąpienia tych zmian nie została dokładnie ustalona, ale bierze się pod uwagę możliwość zakażenia grzybem Candida.
LECZENIE GRZYBIC JAMY USTNEJ
Grzybice jamy ustnej powinno leczyć się jako schorzenie ogólno-ustrojowe oraz zastosować leczenie miejscowe polegające na stosowaniu roztworów antybiotyków przeciwgrzybicznych, których użycie powinno poprzedzić wykonanie antymikrogramu. Badanie to pozwala na oznaczenie stopnia wrażliwości szczepu grzyba Candida na dany lek, a co za tym idzie - umożliwia skuteczne zwalczenie zakażenia.
